Bir işletmenin mali tablolarını en başta işletme yöneticileri olmak üzere bankalar, alıcılar, satıcılar, devlet ve kamu isteyecektir. Bu mali tablolar işletmenin geçmiş bilgilerini gösterir. Bu bilgilerden yola çıkarak gelecek hakkında tahminde bulunmak ya da işletme ile ilişkiler kurmak isteyen kişiler bazı analizler yapacaktır. İşte buna finansal analiz denir. Finansal analiz ile birtakım oranlar ve göstergeler kullanılarak işletmenin geleceği hakkında bazı çıkarsamalarda bulunulabilir. Bankalar bu analize göre işletme hakkında kredi verilebilirlik (kredibilite) derecelerini belirleyebilir. Yatırımcılar işletme üzerinde yatırım yapıp yapmama kararı alabilir. Bu ve bunun gibi amaçlara göre finansal analiz yapılır.
Yapılış amacına göre finansal analiz türleri yönetim, kredi ve yatırım analizidir. Yönetim analizi yönetici kararlarına yardımcı olmak için, kredi analizi bankalara yardımcı olmak için ve yatırım analizi işletmeye yatırım yapmayı düşünen yatırımcılara yardımcı olmak amacıyla yapılır.
Finansal analiz içeriğine göre statik ve dinamik olmak üzere iki türlüdür. Statik analiz tek bir döneme ait veriler için yapılır. Sadece bir dönemdeki değişmeler statik analiz ile incelenir. Dinamik analiz ise birden fazla döneme ait verileri kapsar.
İşletme yöneticileri tarafından yapılan mali tablolar analizi iç analiz, işletme dışından kişilerce yapılan analiz ise dış analizdir.
Sonuç olarak diyebiliriz ki, finansal analiz işletmenin malî durumunun (bilanço) ve faaliyet sonuçlarının (gelir tablosu) gelecek için analiz edilmesi ve yorumlanmasıdır.
Temel malî tablolar, bilanço ve gelir tablosudur. Bununla birlikte “satışlar maliyeti tablosu”, “fon akım tablosu”, “nakit akım tablosu”, “kar dağıtım tablosu” ve “öz kaynak değişim tablosu” olmak üzere çeşitli ek malî tablolar da mevcuttur.
İpucu
Finansal analizin bilinen diğer adı "malî tablolar analizi"dir.
Pekiştirme: Aşağıdakilerden hangisi finansal analizin yapılış amacına göre gerçekleştirilen analiz türüdür?
- A) İç analiz
- B) Yatırım analizi
- C) Statik analiz
- D) Dinamik analiz
- E) Dış analiz
B şıkkı
Bilanço
İşletmenin malî durumunu gösteren en önemli tablodur.
Bilançonun aktif ve pasif toplamı daima birbirine eşit olmak zorundadır. Aksi takdirde hata düzeltilene kadar bilanço geçersizdir.
Brüt Çalışma Sermayesi: Bilançonun dönen varlıklar toplamına denir.
Brüt Çalışma Sermayesi = DÖNEN VARLIKLAR
Net Çalışma Sermayesi: Dönen varlıklardan kısa vadeli yabancı kaynakların çıkarılması sonucu bulunur.
Net Çalışma Sermayesi = DÖNEN VARLIKLAR - KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR
Devamlı Sermaye: Uzun vadeli yabancı kaynaklar ile öz kaynakların toplamıdır.
Devamlı Sermaye = UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR + ÖZ KAYNAKLAR
Gelir Tablosu
İşletmenin belirli bir dönemdeki faaliyet sonuçlarını gösterir.
Farazî bir işletmenin gelir tablosu şu şekilde olsun:
Okyanus A.Ş. 2015 yılı Gelir Tablosu
60 BRÜT SATIŞLAR
600 YURTİÇİ SATIŞLAR
640,000
601 YURTDIŞI SATIŞLAR
120,000
602 DİĞER GELİRLER
30,000
BRÜT SATIŞLAR
790,000
61 SATIŞ İNDİRİMLERİ
610 SATIŞ İSKONTOLARI
-20,000
611 SATIŞTAN İADELER
-15,000
612 DİĞER İNDİRİMLER
-5,000
NET SATIŞLAR
750,000
62 SATIŞLARIN MALİYETİ
620 SATILAN MAMULLER MALİYETİ
0
621 SATILAN TİCARÎ MALLAR MALİYETİ
-490,000
622 SATILAN HİZMET MALİYETİ
0
623 DİĞER SATIŞLARIN MALİYETİ
-80,000
BRÜT SATIŞ KÂRI veya ZARARI
180,000
63 FAALİYET GİDERLERİ
630 ARAŞTIRMA ve GELİŞTİRME GİDERLERİ
0
631 PAZARLAMA, SATIŞ ve DAĞITIM GİDERLERİ
-25,000
632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
-245,000
NET SATIŞ (FAALİYET) KÂRI veya ZARARI
-90,000
64 DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GELİR ve KÂRLAR
640 İŞTİRAKLERDEN TEMETTÜ GELİRLERİ
40,000
641 BAĞLI ORTAKLIKLARDAN TEMETTÜ GELİRLERİ
0
642 FAİZ GELİRLERİ
30,000
643 KOMİSYON GELİRLERİ
15,000
644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR
25,000
645 MENKUL KIYMET SATIŞ KÂRLARI
45,000
646 KAMBİYO KÂRLARI
65,000
647 REESKONT FAİZ GELİRLERİ
15,000
648 ENFLASYON DÜZELTMESİ KÂRLARI
0
649 DİĞER OLAĞAN GELİR ve KÂRLAR
140,000
65 DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GİDER ve ZARARLAR
653 KOMİSYON GİDERLERİ
0
654 KARŞILIK GİDERLERİ
-45,000
655 MENKUL KIYMET SATIŞ ZARARLARI
-5,000
656 KAMBİYO ZARARLARI
-15,000
657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ
-25,000
658 ENFLASYON DÜZELTMESİ ZARARLARI
0
659 DİĞER OLAĞAN GİDER ve ZARARLAR
-30,000
66 FİNANSMAN GİDERLERİ
660 KISA VADELİ BORÇLANMA GİDERLERİ
-40,000
661 UZUN VADELİ BORÇLANMA GİDERLERİ
-5,000
OLAĞAN KÂR veya ZARAR
120,000
67 OLAĞANDIŞI GELİR ve KÂRLAR
671 ÖNCEKİ DÖNEM GELİR ve KÂRLARI
15,000
679 DİĞER OLAĞANDIŞI GELİR ve KÂRLAR
55,000
68 OLAĞANDIŞI GİDER ve ZARARLAR
680 ÇALIŞMAYAN KISIM GİDER ve ZARARLARI
0
681 ÖNCEKİ DÖNEM GİDER ve ZARARLARI
-5,000
689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER ve ZARARLAR
-5,000
DÖNEM KÂRI veya ZARARI
180,000
69 DÖNEM NET KÂRI veya ZARARI
690 DÖNEM KÂRI veya ZARARI
180,000
691 DÖNEM KÂRI VERGİ ve DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI
-40,000
692 DÖNEM NET KÂRI veya ZARARI
140,000
697 YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYON DÜZELTME
0
698 ENFLASYON DÜZELTME
0
DÖNEM NET KÂRI veya ZARARI
140,000
Brüt Satışlar = 60 BRÜT SATIŞLAR
Net Satışlar = 60 BRÜT SATIŞLAR - 61 SATIŞ İNDİRİMLERİ
Brüt Satış K/Z = 60 BRÜT SATIŞLAR - 61 SATIŞ İNDİRİMLERİ - 62 SATIŞLARIN MALİYETİ
Net Satış K/Z = 60 - 61 - 62 - 63
Olağan K/Z = 60 - 61 - 62 - 63 + 64 - 65 - 66
Dönem K/Z = 60 - 61 - 62 - 63 + 64 - 65 - 66 + 67 - 68
Dönem Net K/Z = 60 - 61 - 62 - 63 + 64 - 65 - 66 + 67 - 68 - (691)
Dönem Net Kâr/Zarar'ı hesaplanırken işletmenin dönem zararı varsa 691 nolu hesap kullanılmaz ve Dönem Zarar'ı doğrudan Dönem Net Zarar'ı olarak gösterilir.
Örnek: İşletmenin gelir tablosu sadece aşağıdaki hesaplardan oluşmaktadır.
- Yurtiçi satışlar 420,000 TL
- Satış iskontoları 20,000 TL
- Satıştan iadeler 40,000 TL
İşletmenin brüt satış kârı 50,000 TL ise satılan ticarî malların maliyeti kaç TL'dir?
Brüt Satış K/Z = 60 BRÜT SATIŞLAR - 61 SATIŞ İNDİRİMLERİ - 62 SATIŞLARIN MALİYETİ
Brüt Satış K/Z = (420,000) - (20,000 + 40,000) - (621 STMM) = 50,000 TL
Brüt Satış K/Z = 360,000 - (621 STMM) = 50,000 TL
621 STMM = 310,000 TL
Brüt Satış K/Z = (420,000) - (20,000 + 40,000) - (621 STMM) = 50,000 TL
Brüt Satış K/Z = 360,000 - (621 STMM) = 50,000 TL
621 STMM = 310,000 TL
şeklinde hesaplanır.
Uygulama: İşletmenin gelir tablosu özeti aşağıdaki gibidir.
- Satış indirimleri 40,000 TL
- Satışların maliyeti 300,000 TL
- Faaliyet giderleri 220,000 TL
İşletmenin faaliyet zararı 140,000 TL ise brüt satışlar toplamı kaç TL'dir?
Faaliyet Zararı = Net Satış Zararı
Net Satış Zararı = 60 - 61 - 62 - 63
Net Satış Zararı = (60 BRÜT SATIŞLAR) - (40,000) - (300,000) - (220,000) = -140,000 TL
Net Satış Zararı = (60 BRÜT SATIŞLAR) - (560,000) = -140,000 TL
60 BRÜT SATIŞLAR = 420,000 TL
Net Satış Zararı = (60 BRÜT SATIŞLAR) - (40,000) - (300,000) - (220,000) = -140,000 TL
Net Satış Zararı = (60 BRÜT SATIŞLAR) - (560,000) = -140,000 TL
60 BRÜT SATIŞLAR = 420,000 TL
şeklinde hesaplanır.
Uygulama: İşletmenin olağan zararı 40,000 TL, olağandışı gider ve zararı 30,000 TL ve dönem zararı 50,000 TL'dir. Buna göre olağandışı gelir ve kârlar toplamı kaç TL'dir?
Dönem K/Z = Olağan K/Z + (67 Olağandışı Gelir ve Kârlar) - (68 Olağandışı Gider ve Zararlar)
-50,000 = -40,000 + (67 Olağandışı Gelir ve Kârlar) - 30,000
67 Olağandışı Gelir ve Kârlar = 20,000 TL
-50,000 = -40,000 + (67 Olağandışı Gelir ve Kârlar) - 30,000
67 Olağandışı Gelir ve Kârlar = 20,000 TL
şeklinde hesaplanır.
Pekiştirme: Bilanço ile gelir tablosu arasındaki en önemli fark nedir?
Bilanço işletmenin malî (finansal) durumunu, gelir tablosu ise faaliyet sonuçlarını gösterir.
Finansal Analiz Türleri
Finansal analiz,
- Oran (Rasyo) Analizi
- Karşılaştırmalı Tablolar Analizi (Yatay Analiz)
- Trend (Eğilim) Analizi
- Yüzde Analizi (Dikey Analiz)
olmak üzere dört türlüdür.
Finansal analiz ile işletmenin durumu hakkında birtakım önemli tespitler yapılabilir ve geleceğe yönelik kararlar alınabilir.
Yorumlar
Yorum Gönder